Abstract
The aim of this article is to discuss the employment activity of people with trisomy 21 (Down syndrome) in the context of the right to work and solutions that support their inclusion in the open labour market. The point of departure is the view that work fulfils not only an economic function but also social and developmental functions, while at the same time constituting a sphere in which the limitations experienced by people with intellectual disabilities become particularly apparent. In the terminological section, we clarify the key terms used (Down syndrome/trisomy 21) and emphasise the importance of person-first language in describing individuals’ functioning and in planning appropriate support. We then provide a concise analysis of factors that hinder participation in the labour market, such as societal and employer attitudes, a mismatch between job duties and employees’ capacities, a lack of vocational experience gained during education, and institutional conditions. The next part of the article addresses supported employment as a concept that increases the chances of both obtaining and maintaining work. In conclusion, we indicate that effective vocational activation of people with trisomy 21 requires an individualised approach, close cooperation with employers and the social environment, and attention to job quality rather than merely the fact of entering employment.
References
Bińczycki, B., Trętko, M. (2015). Piramida potrzeb osób z niepełnosprawnością jako narzędzie zarządzania. Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie, 61, 5–19.
Graff, R. B. (2013). Job carving. W: F. R. Volkmar (red.), Encyclopedia of autism spectrum disorders (s. 1655). Nowy Jork: Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-1698-3_183
Malewski, M. (1991). Andragogika w perspektywie metodologicznej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Nosal, P., Wasielewska, N. (2016). Niepełnosprawny jako pracujący w systemie ekonomii społecznej. W: E. Zakrzewska-Manterys, J. Niedbalski (red.), Samodzielni, zaradni, niezależni (s. 147–176). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Ostalecka, K. (2007). Szczególne uprawnienia niepełnosprawnych pracowników i obowiązki pracodawców (stan prawny na dzień 1.01.2008 r.). W: E. Rutkowska (red.), Pracownik z niepełnosprawnością (s. 177–182). Lublin: Norbertinum.
Pancewicz, M., Kotzian, J. (2014). Zarządzanie niepełnosprawnością w Polsce i państwach Unii Europejskiej. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, 6, 151–163.
Pawłowska-Cyprysiak, K., Hildt-Ciupińska, K. (2021). Możliwości zatrudnienia osób z niepełnosprawnością intelektualną – opinie pracodawców. Bezpieczeństwo Pracy: Nauka i praktyka, 7, 10–13. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.0298
Pawłowska-Cyprysiak, K., Hildt-Ciupińska, K. (2022). Osoba z niepełnosprawnością w zespole pracowniczym — opinie pracowników pełnosprawnych na temat pracy osób z niepełnosprawnościami, w tym z niepełnosprawnością intelektualną. Rynek Pracy, 182(3), 65-83.
Piotrowicz, R. (2010). Wyznaczniki dorosłości osób z zespołem Downa. W: B. B. Kaczmarek (red.), Trudna dorosłość osób z zespołem Downa (s. 85–99). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Sánchez-Pavón, E., Mendoza, H., García-Ferreyra, J. (2022). Trisomy 21 and Assisted Reproductive Technologies: A review. JBRA assisted reproduction, 26(1), 129–141. https://doi.org/10.5935/1518-0557.20210047
Szyndlar, W., Stańczyk, I. (2023). Wsparcie trenerów pracy przy zatrudnieniu osób z zespołem Downa. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, 154(5), 63-79. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.0088
Świtała, I. M. (2016). Aktywizacja zawodowa osób z niepełnosprawnością jako aktualny problem społeczno-etyczny. Labor et Educatio, 4, 283–299. https://doi.org/10.4467/25439561LE.16.017.6755
Trochimiak, B., Wolan-Nowakowska, M. (red.). (2017). Zatrudnienie wspomagane szansą na samodzielność osób z niepełnosprawnością. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Tworzydło, D. (2025). Zespół Downa. Między diagnozą a codziennością. Rzeszów: Wydawnictwo Newsline.
Wojnarowska, A., Rzeźnicka-Krupa, J. (2017). Teatr jako miejsce pracy dorosłych osób z zespołem Downa. Emancypacyjny potencjał projektu aktywizacji zawodowej „Przystanek Szekspir”. Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 25, 176–191.
Woynarowska, A. (2020). Być pracownikiem z Zespołem Downa. Dobre praktyki wsparcia aktywności zawodowej trójmiejskich projektów "Przystanek Szekspir" i "Szekspir na start". Studia Humanistyczne AGH, 19(3), 51–71. https://doi.org/10.7494/human.2020.19.3.51
Woynarowska, A. (2022). Niepełnosprawność i zatrudnienie. Ekonomiczny model niepełnosprawności w koncepcji Marty Russell. Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 47, 9–20.
Zasępa, E., Otrębski, W. (2025). Preferencja czynności zawodowych osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną i z zespołem Downa. Szkoła Specjalna, 86(2), 85–94. https://doi.org/10.71358/ss.2698
AKTY PRAWNE
Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (2012). Dz.U. 2012 poz. 1169.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Scientific Journal of Special Education

