Polityka wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji
Czasopismo „Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej” przyjmuje zasady odpowiedzialnego, przejrzystego i etycznego korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji (AI) w procesie przygotowania, oceny i redagowania tekstów naukowych.
Polityka dotyczy wszystkich etapów obiegu publikacji: przygotowania manuskryptu przez autorów, procesu recenzji oraz prac redakcyjnych. Jej celem jest ochrona rzetelności naukowej, poufności materiałów oraz jasne określenie zakresu dopuszczalnego wykorzystania AI.
Zakres stosowania
Za narzędzia AI uznaje się zarówno rozwiązania wspomagające pracę językową i techniczną, jak i narzędzia generatywne, które mogą tworzyć tekst, streszczenia, obrazy, tabele, analizy lub inne treści.
Dopuszczalne jest korzystanie z narzędzi wspomagających redakcję językową, techniczną i organizacyjną, o ile nie prowadzi to do naruszenia zasad poufności, nie zastępuje samodzielnej pracy naukowej oraz nie wprowadza do tekstu treści niezweryfikowanych.
Zasady dla autorów
Autorzy mogą korzystać z narzędzi AI pomocniczo, na przykład przy korekcie językowej, skracaniu tekstu, porządkowaniu struktury lub poprawie czytelności. Nie zwalnia to jednak autorów z pełnej odpowiedzialności za treść artykułu.
Autorzy są zobowiązani do samodzielnej weryfikacji wszystkich danych, cytowań, źródeł, wyników oraz wniosków. Treści wygenerowane przez AI nie mogą być przedstawiane jako własna, samodzielna praca badawcza bez odpowiedniego ujawnienia ich użycia.
Niedopuszczalne jest wskazywanie narzędzia AI jako autora lub współautora pracy. Odpowiedzialność za treść publikacji zawsze ponoszą autorzy.
Autorzy powinni ujawnić użycie narzędzi AI w sposób przejrzysty, najlepiej w odpowiedniej informacji redakcyjnej, przypisie lub w osobnym oświadczeniu. W ujawnieniu należy wskazać nazwę narzędzia, cel jego użycia oraz zakres wykorzystania.
Zasady dla recenzentów
Recenzenci mogą korzystać z narzędzi AI wyłącznie w ograniczonym zakresie i pod warunkiem, że nie narusza to poufności recenzowanego materiału. Treści manuskryptów, opinii recenzenckich i korespondencji związanej z oceną artykułu nie powinny być wprowadzane do publicznych narzędzi generatywnych. AI nie może zastępować samodzielnej oceny merytorycznej, krytycznego myślenia ani odpowiedzialnej decyzji recenzenckiej. Ocena pracy naukowej, jej wartości poznawczej, oryginalności i poprawności metodologicznej należy wyłącznie do recenzenta.
Zasady dla redakcji
Redakcja może korzystać z narzędzi AI jedynie w zakresie pomocniczym, organizacyjnym lub technicznym, o ile nie narusza to poufności materiałów i nie wpływa na niezależność decyzji redakcyjnych. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie AI do analizy nieopublikowanych manuskryptów, poufnej korespondencji lub podejmowania decyzji o przyjęciu, odrzuceniu albo kwalifikacji tekstu. Narzędzia AI nie mogą przejmować odpowiedzialności za ocenę naukową i redakcyjną.
Oświadczenie o wykorzystaniu AI
Oświadczenie dotyczące wykorzystania narzędzi AI znajduje się w: https://znps.uken.krakow.pl/autorstwo
Naruszenie zasad
Nieujawnione, niewłaściwe lub sprzeczne z zasadami wykorzystanie AI może zostać uznane za naruszenie standardów etyki publikacyjnej. W zależności od etapu procesu może to skutkować prośbą o uzupełnienie informacji, wstrzymaniem procedury redakcyjnej, odrzuceniem zgłoszenia albo innymi działaniami wyjaśniającymi.