Słowa kluczowe
accessibility
public space
people with disabilities
physical disability
society normalizacja
dostępność
przestrzeń publiczna
osoby z niepełnosprawnościami
niepełnosprawność ruchowa
społeczeństwo
Jak cytować
Abstrakt
Celem artykułu jest ukazanie dostępności przestrzeni publicznej, otoczenia i warunków czekających na osoby z niepełnosprawnościami w codziennym życiu. Skupiono się również na procesie normalizacji, który jest warunkiem do pełnego przeżywania i równości wśród społeczeństwa. Omówiony został kontekst teoretyczny, który przybliża odbiorcom artykułu omawianą problematykę. Autorki opisują̨ proces normalizacji uwzględniając obowiązujące rozporządzenia i prawa osób o specjalnych potrzebach. Opisują również bariery w przestrzeni miejskiej i sposoby ich likwidacji w oparciu o program rządowy, który ma na celu zaprzestanie izolacji, stereotypizacji i wycofaniu społecznemu grupy osób z niepełnosprawnościami, a szczególną uwagę skupiają na ludziach z ograniczeniami ruchowymi. W tekście podkreślono, że przestrzeń społeczna pełni istotną rolę w procesie normalizacji życia osób z niepełnosprawnością ruchową, wpływając na jakość ich życia. Zwrócono również uwagę na potrzebę edukacji społecznej. Artykuł odwołuje się do badań o charakterze jakościowym, co oznacza stworzenie osobom z niepełnosprawnością przestrzeni do przedstawienia własnej narracji i doświadczeń.
Bibliografia
Biel-Ziółek, K. (2016). Wieloaspektowa rehabilitacja jako szansa poprawy jakości życia osób niepełnosprawnych ruchowo. Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 31(1). https://doi.org/10.5604/17345537.1209247
Danford, G. S., Tauke, B. (2001). Universal design. Center for Inclusive Design and Environmental Access.
Doroba M. (2010), Normalizacja, integracja i inkluzja społeczna w życiu osób niepełnosprawnych możliwości i ograniczenia. Szkoła Specjalna, 1(252), 5–19.
Duncan, R. (2006). Universal design and overview of center for universal design at North Carolina State University. Japan Railway & Transport Review, 45, 35-36.
Dycht, M. (2014). Ku nowej tożsamości pojęciowej pedagogiki specjalnej. Człowiek–Niepełnosprawność–Społeczeństwo, 25(3), 55-70.
Gawron, G. (2015). Universal Design–projektowanie uniwersalne jako idea w dążeniu do osiągania partycypacji społecznej osób niepełnosprawnych. Roczniki Nauk Społecznych, 7(43), 125-144. https://doi.org/10.18290/rns.2015.7(43).1-9
Gierlak-Wójcicka, Z., Burlewicz, M., Potulska-Chromik, A., Kostera-Pruszczyk, A. (2018). Przegląd metod oceny funkcjonalnej u niesiedzących pacjentów z rdzeniowym zanikiem mięśni (SMA). Neurologia Dziecięca, 27(54), 11–17. https://doi.org/10.20966/chn.2018.54.415
Kanar, M. (2021). Postawy studentów wobec osób z niepełnosprawnością ruchową oraz osób z niepełnosprawnością intelektualną. Ogrody Nauk i Sztuk, 11(11), 127–138. https://doi.org/10.15503/onis2021.127.138
Loska, M. (2008). Niepełnosprawność ruchowa i jej konsekwencje dla rozwoju dziecka. W: D. Gorajewska (red.), Wsparcie dziecka z niepełnosprawnością w rodzinie i szkole (s. 81-91). Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji.
Maik, W. (2011). Przestrzeń publiczna w mieście: pojęcie, ujęcia badawcze, funkcje i ewolucja zjawiska. W: I. Jażdżewska (red.), XXIV Konwersatorium Wiedzy o Mieście: Przestrzeń publiczna miast (s. 9–14). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7525-650-5.02
Pokrzywa, M. (2023). Inni czy tacy jak my? Wizerunek osób z niepełnosprawnościami w przekazach medialnych dla dzieci i młodzieży oraz jego znaczenie dla edukacji. Horyzonty Wychowania, 22(61), 93-102. https://doi.org/10.35765/hw.2023.2261.10
Pulik, D., Polańska, P., Gil, R., Mika, K., Spodzieja, J., Gałka, A., Poleska, E., Mess, E. (2018). Dystrofia mięśniowa Duchenne'a – rola pielęgniarki w opiece nad pacjentem. Współczesne Pielęgniarstwo i Ochrona Zdrowia, 7(2), 41-45.
Rawski, K., Kłopotowski, M. (2022). Accessibility of public space. W: D. Gawryluk, D Krawczyk (red.), Future of the city (s. 135-146). Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej.
Słowińska-Jarząbek, B., Steinborn, B. (2020). Choroby imitujące obraz kliniczny mózgowego porażenia dziecięcego. Neurologia Dziecięca, 29(58), 64-70. https://doi.org/10.20966/chn.2020.58.459
Szczesiul, A. (2017). Obraz „ja” i świat społeczny w narracjach uczniów z niepełnosprawnością ruchową. Niepełnosprawność, 26, 84-101.
Wojciechowski, F., Śmigost, M. (2015). Uczestnictwo społeczne osób z niepełnosprawnościami–bariery i oczekiwania. Niepełnosprawność, 19, 25-42.
Wright, B. (1983). Physical Disability: A Psychosocial Approach. Harper & Row. https://doi.org/10.1037/10589-000
Żółkowska, T. (2011). Normalizacja–niedokończona teoria praktyki. Niepełnosprawność, 5, 85-92.
AKTY PRAWNE
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dz.U. 2002, nr 75, poz. 690.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dz.U. 2023 poz. 2442
Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych. Dz.U. z 2012 r. poz. 1169.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane. Dz. U. 1994 Nr 89 poz. 414.
NETOGRAFIA
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. (2025). Sprawozdanie z realizacji rządowego projektu Dostępność Plus 2018-2024 według stanu na 31 grudnia 2024 r. Pobrano dnia 9 listopada 2025 r. z
Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju. (2018). Program rządowy Dostępność Plus 2018-2025. Pobrano 9 dnia listopada 2025 r. z https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-barier/dostepnosc/program/o-programie/
GOV. (2020). Nowa Karta Lipska. Transformacyjna siła miast na rzecz wspólnego dobra. Pobrano dnia 9 listopada 2025 r. z https://www.gov.pl/attachment/a56e8572-34f8-4d40-b7bc-2d23d16f0dee
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2026 Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej