Abstract
The article addresses the key issue of normalizing the lives of adults on the autism spectrum during early adulthood. The text emphasizes the particular importance of social relationships and environmental support in this process. Issues discussed include autism spectrum disorders from a terminological perspective and the phenomenon of normalization in scientific literature. The author also addresses the difficulties faced by young adults diagnosed with ASD who exhibit significant deficits in communication skills and social competence. The study explores key themes determining quality of life, including vocational activation, which is portrayed as the foundation of economic independence and real social integration. The text also touches upon the important sphere of sexuality, pointing out the necessity for education and acceptance regarding the aspirations of people with autism to fulfill intimate needs and enter into partner relationships. The roles of family support - often the main resource for a person with a disability - and systemic support are also analyzed. Final conclusions highlight that adequate, multidimensional environmental and institutional interventions are a necessary prerequisite for the full participation of persons with ASD in social and professional life.
References
Barłóg, K. (2020). Systemy rodzinne z dzieckiem z ASD wyzwaniem dla rodziców i opiekunów. W: J. Kawa (red.), Wyzwania współczesnego świata (T. 5, s. 13-27). Wydawnictwo Naukowe ArchaeGraph.
Crompton, C., i in. (2025). Information transfer within and between autistic and non-autistic people. Nature Human Behaviour, 9(7), 1488–1500. https://doi.org/10.1038/s41562-025-02163-z
Czapla, K., Krzysztofik, K. (2019). Seksualność a przebieg procesów integracji sensorycznej u młodych osób z ASD – wzajemne relacje i implikacje praktyczne. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Psychologica, 12, 200–217. https://doi.org/10.24917/20845596.12.10
Czechowski, K. M. (2025). Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) - kompleksowy przegląd procesu diagnostycznego i chorób współistniejących. Niepełnosprawność -Zagadnienia, Problemy, Rozwiązania, 54(1), 97-109. https://doi.org/10.61531/141nlr
Czerw, M. (2022). Osoba ze spektrum autyzmu na rynku pracy. Homo et Societas, 7, 107-119.https://doi.org/10.4467/25436104HS.22.008.17351
Danielewicz, D. (2022). Dorośli w spektrum autyzmu - specyfika funkcjonowania, potrzeby, ograniczenia, możliwości. Psychologia Wychowawcza, 66(24), 23-35. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0962
Dzielińska, M., Lasota, M., Piotrowski, K. (2023) Wypalenie rodzicielskie wśród rodziców dzieci z niepełnosprawnościami i chorobami przewlekłymi. Psychologia Rozwojowa, 28(2), 115–133.https://doi.org/10.4467/20843879PR.23.019.19856
Głodkowska, J. (2014). Autorstwo życia a niepełnosprawność - ponawiane odczytywanie idei normalizacji. Człowiek - Niepełnosprawność - Społeczeństwo, 1(23), 75-96. https://doi.org/10.5604/17345537.1116718
Grochowska, M., Stajek, A. (2025). Postawy rodzeństwa względem brata lub siostry z niepełnosprawnością intelektualną. Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej, 18, 49-63. https://doi.org/10.24917/znps.2025.18.05
Kosewska, B. (2022). Osoba z ASD i jej rodzina w procesie usamodzielniania. Mieszkalnictwo wspomagane. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 613(8), 17–22. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0741
Lord, C., Elsabbagh, M., Baird, G., Veenstra-Vanderweele, J. (2018). Autism spectrum disorder. Lancet (London, England), 392(10146), 508–520. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31129-2
Oksztulski, M. (2023). Między ideałem a realiami - zakłady aktywności zawodowej a zatrudnienie osób ze spektrum autyzmu. Białostockie Studia Prawnicze, 28(4), 235-252. https://doi.org/10.15290/bsp.2023.28.04.14
Pikul, D., Tomczak, M., Zieliński, A., Pyrkowski, M. (2025). Neuroatypowi na rynku pracy. Fundacja JiM.
Pisula, E. (2012). Autyzm. Od badań mózgu do praktyki psychologicznej. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Prokopiak, A. (2024). Potrzeby rozwojowe osób ze spektrum autyzmu w zakresie budowania relacji - zasoby wolontariatu rówieśniczego. Chowanna, 1(62), 1–17. https://doi.org/10.31261/CHOWANNA.2024.62.02
Ramik-Mażewska, I. (2023). O poszukiwaniu dróg wolności i godnego życia osób ze spektrum autyzmu - działania i efekty. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 89(1), 122-131.
Stein-Szała, K. (2019). Osoby ze spektrum autyzmu w drodze ku dorosłości na podstawie działań i doświadczeń Stowarzyszenia Pomocy Osobom Autystycznym „Dalej Razem”. Niepełnosprawność - zagadnienia, problemy, rozwiązania, 3(32), 41- 62.
Tomczak, M. (2019). Osoby ze spektrum zaburzeń autystycznych w cyfrowym środowisku pracy - przegląd rozwiązań technologicznych wspierających integrację. Edukacja Ekonomistów i Menadżerów, 52(2), 45 - 54. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.2346

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Scientific Journal of Special Education

